Paribasa jeung Babasan

Abong létah teu tulangan

Ngomong henteu dipikir heula, tungtungna matak pikanyerieun batur.

"Cep Isud mah ngahina Jang Among téh mani di hareupeun batur, abong létah teu tulangan, nepi ka urusan anu kacida rusiah ogé diomong-omong.

Adat kakurung ku iga

Laku-lampah anu kurang hadé, hésé pisan dileungitkeunana.

"Sangkilang mindeng disetrap ku Guru, kana kabeurangan sakola téh, Si Buruy mah henteu kapok-kapok, abong geus adat kakurung ku iga."

Adéan ku kuda beureum

Ginding ku papakéan batur.

Mémang ginding Si Joni téh, hanjakalna adéan ku kuda beureum. Anu dipakéna téh ukur meunang nginjeum ti sobatna.

Adigung-adiguna

Asa aing, boga rasa leuwih ti batur, boh dina omongan boh dina paripolahna.

Adigung-adiguna pisan Mang Sarmud mah, dina rapat RT téh sagala rupa omonganana kudu diturut, padahal teu sapuk saréréa. Pantes pisan lamun loba jalma anu teu pati resepeun.

Agul ku payung butut

Jelema taya kaboga, tapi sok nyaritakeun turunan ménak jeung loba dulur anu naranjung.

"Sakitu keur dahar sapopoé oge kacida seuseutna, magarkeun teh turunan radén. Dasar agul ku payung butut Mang Amanta mah,"

Ajak jawa

Ngajak bari ukur tamba, lain saenyana, dapon ngeunaheun batur baé.

Nawaran ngabaso ka Néng Lina sotéh Si Among mah ukur ajak jawa, sabab boga duitna ogé ngan cukup keur samangkokeun.

Aki-aki tujuh mulud

Geus kolot pisan.

"Abong aki-aki tujuh mulud, dititah dahar kalah ngencarkeun domba!" ceuk Nini Ijah kutuk-gendeng.

Aku-aku angga

Ngampihan barang batur, bari boga maksud hayang miboga.

Ari barang-injeum téh, gancang pulangkeun, ulah ngadagoan pohona, bisi magarkeun rék aku-aku angga.

Alak paul

Kacida jauhna.

Bapa kuring mah keur nyaba ka alak paul. Geus ampir sapuluh taun, can mulang kénéh baé. Malah taya béja-béjana acan.

Alak-alak cumampaka

Niru-niru atawa hayang nyaruaan saluhureun.

"Ulah Alak-alak cumampaka, maké jeung hayang meuli mobil sagala. Nyaho nyaho urang mah ukur sakieu kaayaanana." ceuk Bi Mursih ka anakna.

Ambek nyedek tanaga midek

Ari napsu gedé, tapi tanaga euweuh.

Tadina mah Cép Among téh rék ngalawan, tapi kalah ambek nyedek tanaga midek. Tungtungna hing baé ceurik.

Amis budi

Hade budi-parangi, soméah, mun nyarita sok dibarung imut.

Kayungyung pisan Néng Kania mah, keur geulis téh, amis budi deuih.

Amis daging

Babari pisan katerap kasakit

Amis daging pisan budak téh. Kamari kakara cageur salésma, ayeuna geus ngéhkéh batuk.

Anak puputon

Anak anu kacida dipikanyaahna.

Ari ka anak puputon mah mani dinangna-néngné. Sagala rupa kahayangna teu weléh dicumponan. Bélaan anjuk-ngahutang.

Anjing ngagogogan kalong

Mikahayang nu lain-lain anu biheung kalaksanakeun.

Ari pagawéan ukur saré, tapi hayang jadi gubernur. Kawas anjing ngagogogan kalong baé.

Ari umur tunggang gunung, angen-angen pecat sawed.

Najan umur geus kolot, tapi kahayang mah kawas nu ngora.

Eta mah Aki Amanta, ari umur tunggang gunung, angen-angen pecat sawed. Sakitu geus cetuk huis ogé, Aki Amanta resep kénéh ngaheureuyan Néng Cici, parawan ti lembur Banjar.

Asa aing uyah kidul

Asa jadi pangpunjulna.

Si Doya mah da asa aing uyah kidul, mun ngomong ogé sok sompral pisan. Matak paur anu marenganana.

Asa dijual payu

Asa pangkapujina, duméh ngumbara atawa digawé sosoranganan di lembur batur.

Abong bisa hirup ngandelkeun hasil késang sorangan, ka unggal awéwé dicaritakeun, mani asa dijual payu.
Asa ditumbu umur

Asa euweuh beungeutan

Era kabina-bina (éra pisan).

Ari sugan téh sanés Pa Lurah, boro ngomong mani sangeunahna. Puguh baé mani asa euweuh beungeutan.

Asa potong leungeun katuhu

Leungiteun jelema nu kacida gedé gawéna, atawa anu kacida dipikabutuhna.

Bi Mursih mani asa potong leungeun katuhu, sabab budakna anu sok ngurus pagawéan di imah, poé mangkukna kacilakaan di jalan raya.

Asa rawing daun ceuli

Mindeng ngadéngé omongan anu henteu geunah karasana.

Mani asa rawing daun ceuli, magarkeun téh Néng Nita digosipkeun rék buru-buru kawin, apan kuring téh aya haté kadua leutik ka manéhna.

Asa tungkeb bumi alam

Kacida baluwengna.

Geus aya kana sapuluh taunna kabungbulengan ku Néng Lina téh. Matak mani asa tungkeb bumi alam, basa ngadéngé béja manéhna rék dikawinkeun.

Asak asar

Dipaluruh bener-henteuna kalayan écés.

Anu maling domba Mang manta téh can tangtu Si Doya, kudu asak sasar heula. Ulah pararadu ngaduduh, bisi teu luyu jeung kabuktianana.

Asak jeujeuhan

dipikiran heula masing anteb

Milih pipamajikaneun téh kudu asak jeujeuhan, bisi tungtungna kabelejog.

Asak warah

Hadé atikan, basa jeung paripolahna Merenah

Néng Yuyu mah hiji awéwé anu asak warah, ka sasaha ogé teu weléh soméah jeung daréhdéh.

Atah anjang

Langka silih anjangan.

Ulah atah anjang jeung dulur mah, bisi pegat babarayaan.

Atah warah

Sabalikna tina asak warah, hartina kurang atikan.

Budak téh atah warah pisan, nyarita ka kolot ogé mani henteu maké tatakrama.

Ati mungkir beungeut nyanghareup

Caritaan jeung kalakuanana henteu nerus kana haté atawa papalimpang.

Ari hareupeun mani siga nu enya belana téh, padahal ati mungkir beungeut nyanghareup. Buktina di tukangeun mah manéhna nguar-nguar kagoréngan kuring.

Awak sabeulah

Henteu boga salaki atawa pamajikan.

Kieu geuning ari awak sabeulah mah, mani euweuh batur pakumaha.

Awak sasampayan

Maké pakéan kumaha ogé teu weléh pantes.

Néng Lina mah boga awak sasampayan, sakitu dibéré baju lalayu sekar, pantes baé katémbongna téh.

Awak satilas

Jangkung lenjang

Anu boga awak satilas mah teu kudu hayang nurunkeun beurat awak.

Awi sadapuran tara lempeng kabéh

Najan sarua saturunan, tapi perkara milik jeung rejeki mah tara sarua.

Lanceuk-lanceukna mah baleunghar, na ari nu bungsu hirupna téh balangsak pisan, abong-abong awi sadapuran tara lempeng kabéh!"

Aya bagja teu daulat

Rék meunang kauntungan atawa kabagjaan, tapi henteu tulus.

Kuring téh dibéré duit ku Juragan Camat, tapi kalah leungit di jalan. Emh, aya bagja teu daulat.

Aya jalan komo meuntas

Aya cukang lantaran pikeun gancang-gancang ngalaksanakeun pamaksudan.

Eukeur mah hayang ti baheula ulin ka Pangandaran téh, kari-kari aya nu ngajak bari numpak mobil haratis. Puguh baé aya jalan komo meuntas.

Aya jurig tumpak kuda

Datang milik anu henteu disangka-sangka.

Nékad indit ka kota, sugan wé aya jurig tumpak kuda, manggih pagawéan nu ngeunah.

Aya pikir kadua leutik

Aya kahayang nu henteu dikedalkeun.

Geus sababaraha kali manéhna ulin ka imah Lurah Ukar. Boa-boa aya pikir kadua leutik ka anakna.

Ayem tengtrem

Euweuh kaributan atawa bancang pakéwuh

Saprak aya nu ngaronda mah, lembur téh jadi ayem tengtrem.